Các đại dịch trong lịch sử thường kết thúc như thế nào? Và đại dịch COVID-19 bao giờ sẽ được kiểm soát?

Các đại dịch trong lịch sử thường kết thúc như thế nào? Và đại dịch COVID-19 bao giờ sẽ được kiểm soát?

Khoảng 100 năm trước đây, một chủng cúm mới đã làm lây nhiễm cho một phần ba dân số thế giới - nhưng chỉ trong vòng ba năm, mối đe dọa về căn bệnh cúm chế t người này đã qua đi.

Đây là thời kỳ trước khi có sự chăm sóc y tế hiện đại và thậm chí là trước khi con người hiểu được virus là gì. Vì vậy, những điều gì đã thay đổi kể từ đó?

Đó là một câu hỏi mà nhiều người đã thắc mắc trong những tháng gần đây: làm thế nào để một đại dịch kết thúc? Và đại dịch COVID-19 hiện tại sẽ kết thúc lúc nào và như thế nào?

Ba yếu tố làm nên một đại dịch

Có ba điều kiện nhất định để gây ra đại dịch, nhà virus học Kirsty Short từ Đại học Queensland cho biết:

1. Nó cần phải gây bệnh cho người

2. Nó cần có khả năng lây nhiễm cao

3. Con người không có khả năng miễn nhiễm từ trước với nó

“Ví dụ, chúng ta hiện đang sống với MERS, một loại coronavirus có liên quan đến loại gây ra COVID-19", Tiến sĩ Short nói.

"Nhưng nó chưa gây ra một đại dịch vì nó không có khả năng lây nhiễm cao giữa người với người."

"Ngược lại, các bệnh cúm coronavirus theo mùa mà chúng ta vẫn thường có, có lẽ đã có lúc nó là một đại dịch, nhưng chúng đã trở thành những cơn cúm theo mùa mà con người không thực sự quan tâm vì chúng ta đã phát triển khả năng miễn dịch với chúng."

Xét về ba yếu tố gây ra một đại dịch, khi nói đến COVID-19, con người không thể làm gì nhiều để ngăn chặn coronavirus lây nhiễm cho chúng ta, bởi vì điều đó dựa trên đặc điểm sinh học của virus và chúng ta là con người.

Với các biện pháp như giãn cách xã hội và đeo khẩu trang, chúng ta đã có thể phần nào giảm bớt khả năng lây nhiễm của virus.

Nhưng điều quan trọng nhất để ngăn vi rút trở thành đại dịch - tức là một đợt bùng phát dịch quy mô lớn ảnh hưởng đến nhiều quốc gia hoặc châu lục - là yếu tố thứ ba: khả năng miễn dịch.

Tiến sĩ Short nói: “Khả năng miễn dịch cộng đồng có thể đạt được thông qua việc lây nhiễm tự nhiên hoặc tiêm chủng."

Cúm lợn: Từ đại dịch đến cúm mùa


Khi dịch cúm lợn xảy ra vào tháng 4 năm 2009, nó đủ khác với các chủng vi rút cúm trước đó để lây lan với tốc độ đại dịch.

Khoảng 10% dân số thế giới nhiễm vi rút. Sau đó, khoảng sáu tháng sau đại dịch, một loại vắc-xin đã được tạo ra.

Đến năm sau, bệnh cúm lợn đã trở thành một loại virus cúm mùa - vẫn còn lưu hành, nhưng không còn ở mức độ đại dịch.

"Thế giới đã có đủ số lượng dân số có khả năng miễn dịch với nó. Chúng ta đã có vắc-xin cũng như khả năng miễn dịch với vi rút," Tiến sĩ Short nói.

"Điều đó có nghĩa là nếu có ai bị nhiễm bệnh, họ sẽ ít lây nhiễm cho người khác hơn, cũng như ít có khả năng bị nặng hơn."

Đại dịch không có vắc xin

Nhưng còn đại dịch cúm năm 1918 thì sao? Đó là trận đại dịch lớn trong lịch sử mà nhiều người đã so sánh với COVID-19, vậy nó đã kết thúc như thế nào khi không có vắc-xin?

Tiến sĩ Short cho biết: đó là nhờ khả năng miễn dịch cộng đồng. Nhưng do không có vắc-xin nên thời gian để xảy ra miễn dịch mất nhiều thời gian hơn so với đại dịch cúm lợn năm 2009.

“Vào năm 1918, không có vắc-xin nào. Vi-rút chỉ bùng phát khắp nơi mà không được kiểm soát. Và đại dịch vẫn tiếp tục ở một số nơi cho đến năm 1921,” bà nói.

"Loại virus năm 1918 đó vẫn là chủng cúm mùa cho đến năm 1958, khi nó được thay thế bằng chủng H2N2, đại dịch cúm châu Á."

Nhưng để đạt được khả năng miễn dịch cộng đồng trong điều kiện không có vắc-xin đã khiến thế giới phải trả một cái giá rất lớn: hàng chục triệu người đã tử vong trên toàn thế giới.

Trong suốt một thế kỷ qua, đại dịch cúm năm 1918 được coi là trường hợp xấu nhất vì nó có khả năng lây nhiễm cao và nghiêm trọng về mặt lâm sàng, nhà sử học y khoa Peter Hobbins từ Artefact Heritage Services cho biết.

Tiến sĩ Hobbins, người cũng giữ chức vụ danh dự tại Đại học Sydney, cho biết: “Việc lên kế hoạch đối phó với đại dịch của chúng tôi trong suốt một thế kỷ qua đã dựa rất nhiều vào đại dịch năm 1918 ... [và] quả thật rất nhiều biện pháp đã được áp dụng cho đại dịch của năm nay."

"Bất chấp tất cả những tiến bộ trong hệ thống chăm sóc sức khỏe của chúng ta, từ xe cứu thương, đơn vị chăm sóc đặc biệt, thuốc kháng vi-rút, dịch tễ học, hệ thống giám sát toàn cầu, tất cả những phát triển mà chúng ta đã được chứng kiến trong một trăm năm qua, cuối cùng chúng ta vẫn phải áp dụng lại các loại biện pháp có hiệu quả từ đại dịch năm 1918 và 19, đó là chăm sóc tốt cho bệnh nhân, cách ly, giãn cách xã hội và các biện pháp cơ bản như đeo khẩu trang, vệ sinh tay."

"Đôi khi những gì chúng ta học được từ quá khứ vẫn trở thành biện pháp hiệu quả nhất mà chúng ta có."

Làm thế nào và khi nào COVID-19 sẽ kết thúc?


Lời hứa về vắc-xin COVID-19 đang tiến gần hơn thành hiện thực, với một số loại vắc-xin tiềm năng đã đạt đến giai đoạn thử nghiệm lâm sàng cuối cùng. Ngoài ra còn có nhiều phương pháp điều trị bệnh được thử nghiệm và tinh chế.

Nhưng nó không giống như một cái công tắc và đại dịch sẽ không kết thúc ngay khi có vắc xin, theo Tiến sĩ Short.

"Điều mà chúng ta sẽ được chứng kiến là một khi chúng ta có vắc xin, số ca mắc bệnh sẽ giảm xuống. Trên hết, các liệu pháp sẽ được cải thiện và tỷ lệ tử vong sẽ giảm xuống."

Và ngay cả với những liệu pháp và vắc xin tốt nhất trên thế giới, loại virus này gần như chắc chắn sẽ tồn tại mãi mãi, kể cả sau khi giai đoạn đại dịch đã qua đi.

"Để loại bỏ một loại vi rút hoàn toàn là một điều vô cùng khó khăn. Chúng tôi chỉ từng làm điều đó với một mầm bệnh ở người và đó là bệnh đậu mùa".

"Để làm được điều đó, bạn cần một chiến lược tiêm chủng toàn cầu. Trên hết, bạn cần một loại vắc xin cung cấp khả năng bảo vệ cơ bản 100% chống lại vi rút và chống lại bất kỳ đột biến nào mà vi rút có thể phát ra. Đó là một đòi hỏi khá khó khăn."

Theo Tiến sĩ Short, đại dịch này giống như một lời nhắc nhở rằng, bất chấp những tiến bộ về công nghệ và y tế trên thế giới, đại dịch vẫn sẽ xảy ra và còn người cần phải luôn luôn đề phòng.

"Nếu tôi có thể quay ngược thời gian và hủy bỏ đại dịch, tôi không chắc mình sẽ làm điều đó", bà nói.

"Tôi sẽ cố ngăn cản những ca tử vong. Nhưng tôi nghĩ việc thế giới phải trải qua đại dịch này đã đem đến một ý nghĩa rất lớn, nó đã dạy cho chúng ta một bài học thực sự quý giá rằng con người không hề bất bại."

"Nếu chúng ta có thể ghi nhớ những gì đã học được trong quá trình này, chúng ta sẽ chuẩn bị tốt hơn cho tương lai."

Phuong Dang
Link nguồn: https://www.abc.net.au/news/health/2020-09-08/covid-coronavirus-how-do-pandemics-end-and-how-will-this-one-end/12596954
Một club ở Sydney có nguy cơ bị đóng cửa vì vi phạm quy tắc an toàn COVID-19 nhiều lần

Một club ở Sydney có nguy cơ bị đóng cửa vì vi phạm quy tắc an toàn COVID-19 nhiều lần

Một câu lạc bộ phía tây Sydney có nguy cơ bị đóng cửa bởi Cơ quan Liquor & Gaming NSW sau khi tổ chức hai bữa tiệc 75 người - vi phạm rõ ràng các hạn chế COVID-19.

Tin cùng chuyên mục
Tin mới nhất