Nhiều vaccine có tác dụng trọn đời nhưng tại sao Covid-19 thì cần mũi 3 hoặc hơn thế nữa?

Nhiều vaccine có tác dụng trọn đời nhưng tại sao Covid-19 thì cần mũi 3 hoặc hơn thế nữa?

Vaccine phòng sởi có tác dụng trọn đời. Vaccine phòng thủy đậu bảo vệ người tiêm từ 10 - 20 năm. Còn Covid-19, các nước đang phải triển khai chiến dịch tiêm mũi 3.

Vaccine không phải là thứ chỉ có trong thời đại Covid-19. Trước kia, nhân loại đã tạo ra nhiều loại vaccine phòng các bệnh khác nhau. Nhưng sự khác biệt nằm ở thời hạn của chúng.

Vaccine phòng sởi có tác dụng trọn đời. Vaccine phòng thủy đậu bảo vệ người tiêm từ 10 - 20 năm, trong khi vaccine uốn ván cũng có tác dụng trong nhiều thập kỷ. Nhưng Covid-19, trong khi khoa học từng cho rằng chỉ 2 mũi vaccine là đủ thì hiện tại nhiều nước đã phải triển khai chiến dịch tiêm chủng mũi 3, thậm chí còn dự đoán phải tiêm thêm các mũi khác nữa trong những năm tới.

Tại sao nhiều loại vaccine có tác dụng trọn đời?

Về cơ bản, mục đích của vaccine là cung cấp cho cơ thể miễn dịch trước một loại virus mà không gặp rủi ro mắc bệnh nghiêm trọng hoặc tử vong.

"Loại vaccine tốt nhất là loại giúp con người không bị lây nhiễm ngay cả khi tiếp xúc với mầm bệnh" - Rustom Antia, giáo sư sinh học từ ĐH Emory cho biết. "Nhưng không phải vaccine nào cũng được như vậy".

Theo Antia, có 3 mức bảo vệ của một loại vaccine. Chúng bao gồm: bảo vệ hoàn toàn trước nguy cơ lây nhiễm và lan truyền bệnh; bảo vệ trước nguy cơ mắc bệnh nặng và lan truyền bệnh; hoặc chỉ bảo vệ trước nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng.

Trong đó, hiệu quả của vaccine sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như độ phản ứng của hệ miễn dịch, kháng thể thoái hóa nhanh đến mức nào, khả năng tiến hóa của virus, và đặc biệt là "vị trí lây nhiễm" (qua da, qua đường hô hấp...).

Nhìn chung, miễn dịch sẽ được đánh giá theo ngưỡng bảo vệ, chủ yếu dựa vào nồng độ kháng thể trên mỗi mililit máu - theo Mark Slifka, giáo sư ĐH Khoa học Y tế Oregon. Ngưỡng của uốn ván rơi vào khoảng 0,01/ml được đưa ra vào năm 1942, do 2 nhà khoa học người Đức thực hiện. Năm 1985, ngưỡng miễn dịch của bệnh sởi được xác định - rơi vào khoảng 0,02/ml máu.

Với 2 căn bệnh này, vaccine đạt hiệu quả dựa trên phản ứng của cơ thể và tốc độ phân giải của kháng thể. Như sởi, kháng thể phân giải rất chậm. Uốn ván thì nhanh hơn, nhưng vaccine lại bắt cơ thể sản sinh ra nhiều kháng thể hơn, đủ để duy trì trong thời gian dài.

Lịch sử đã chứng minh, các loại vaccine hiệu quả nhất đều sử dụng virus nhân bản, qua đó cho hiệu quả miễn dịch kéo dài hơn - giống như sởi và thủy đậu. Vaccine không nhân bản và loại dựa vào nền tảng protein (như uốn ván) sẽ không có hiệu quả kéo dài, nhưng có thể được tăng cường bằng tá dược để tăng phản ứng. Vaccine phòng uốn ván và viêm gan A cũng áp dụng điều này.

Nhưng tại sao vaccine Covid-19 không được như vậy?

Vaccine của Johnson & Johnson và AstraZeneca phòng Covid-19 sử dụng adenovirus không nhân bản, nhưng không kèm thêm tá dược. Trong khi đó, Pfizer và Moderna sử dụng công nghệ mARN với cách hoạt động hoàn toàn khác, không có virus bên trong.

Phức tạp hơn, virus và vi khuẩn có thể đột biến để trốn thoát miễn dịch của cơ thể và trở nên khó kiểm soát hơn. Sởi, rubella, thủy đậu gần như không có đột biến, nhưng Covid-19 thì khác. Có rất nhiều biến thể đã xuất hiện, trong đó ít nhất 5 loại được liệt vào danh sách "gây lo ngại" của WHO, bao gồm cả Delta (biến thể chiếm ưu thế toàn cầu hiện nay), và Omicron (biến thể mới được cho là lây nhiễm mạnh hơn cả Delta).

Thu Phương
Link nguồn: https://kenh14.vn/nhieu-vaccine-co-tac-dung-tron-doi-nhung-tai-sao-covid-19-thi-can-mui-3-hoac-hon-the-nua-2021122311231596.chn?fbclid=IwAR05U3joUzfIoXPT_Yas7ltpPD2jHaKK7CvlMMx0laDc2PW3Q30I-hjrkxo
Australia hoàn trả Anh hàng triệu liều vaccine của hãng Pfizer/BioNTech

Australia hoàn trả Anh hàng triệu liều vaccine của hãng Pfizer/BioNTech

Trong những ngày tới, Australia sẽ hoàn trả Anh 3 triệu liều vaccine ngừa COVID-19 của hãng Pfizer/BioNTech, hoàn tất thỏa thuận trao đổi vacine đã ký kết giữa hai nước.

Tin cùng chuyên mục
Tin mới nhất